artikelen
comments 2

Hoogste tijd voor pompoenen

pompoen-stilleven

fotografie Annemarie Sabelis

De titel van dit artikel is met recht een meervoud. Er zijn namelijk nogal wat soorten pompoenen, eetbare en niet eetbare. De niet eetbare pompoenen, bekend onder de noemer van sierkalebas, laat ik buiten beschouwing. Het gaat ons hier tenslotte om al wat eetbaar is.

Zomer- en winterpompoenen

Alle eetbare pompoenen behoren tot het geslacht cucurbita en zijn onder te verdelen in soorten die je rijp en onrijp eet. Onrijpe varianten zijn zomerpompoenen en daar behoren de courgette en de patisson toe. Je kent ze vast wel, die grappige witte vliegende schotels met een golvende rand. Alhoewel, er ook soorten patisson zijn die er uitzien als ronde courgettes. Van zomerpompoenen is de schil nog zacht en eetbaar en is de houdbaarheid beperkt. Dat laatste gaat niet op voor winterpompoenen. Daarvan is de schil zo dik en hard dat je ze lang kunt bewaren. Mits de bewaarplek koel en droog genoeg is natuurlijk en de soort er geschikt voor is. In winterpompoenen zit namelijk een stofje dat het kiemen van de zaden tegengaat en de mate waarin ze dat stofje hebben, verschilt per soort. Butternut pompoenen, zandkleurige flesvormige pompoenen, kunnen tot wel een jaar bewaard worden. Het jammere van die dikke schil is wel dat hij vaak niet lekker en soms zelfs niet eetbaar is.

Winterpompoenen worden anders dan de naam doet vermoeden, in de herfst geoogst. Voor die tijd liggen de volgroeide pompoenen op het land te rijpen en dat kan weken en zelfs maanden duren. Van dat rijpen zie je niets aan de buitenkant maar van binnen gebeurt er van alles: het vruchtvlees krijgt smaak en kleur en de zaadbeginselen ontwikkelen zich tot echte zaden waardoor de vrucht hol wordt van binnen. Zelfs na de pluk blijven de meeste pompoenen doorrijpen. Dat is ook de reden dat je ze het best op een koele plek kunt bewaren want zo houd je de rijping in toom.

Pompoen in de winterse keuken

Pompoen is nog niet zo lang in trek in Europa. Dit in tegenstelling tot de Amerika’s waar de pompoen vandaan komt en al duizenden jaren gecultiveerd wordt. Dat komt omdat pompoen lang geassocieerd werd met armeluisvoedsel. Inmiddels lusten we er net als de Amerikanen, de Japanners en ook de Australiërs, wel pap van en kijkt niemand meer vreemd op van een pompoensoepje. Wel vermoed ik dat het merendeel van de winterpompoenen in de soep terecht komt en in veel mindere mate een plekje krijgt in stoofpotjes, risotto of pasta. Ook ben ik bang dat maar weinig pompoenen besprenkeld met olijfolie en zout hun weg vinden naar de oven en al helemaal niet naar rauw gegeten worden in een salade. En dat terwijl de meeste soorten rauw heel lekker zijn. En ik vraag me af hoe velen van ons weleens iets zoets maken met pompoen. Pumpkin pie, de Amerikaanse klassieker bijvoorbeeld. Daar hoor ik nooit iemand over. Nou moet ik bekennen dat ik die nog nooit gegeten heb, laat staan gebakken. Toch eens doen want nu bekruipt me het gevoel dat het gezegde dat ik verfoei, die van die boer, van toepassing lijkt op mijzelf. Shame on me. Gelukkig doe ik wel veel hartigs in de keuken met pompoen.

Smaken verschillen

Welke pompoen je lekker vindt is een kwestie van proberen. Proef ze het liefst rauw want dan kan je de smaak goed beoordelen. Alhoewel het vruchtvlees van alle pompoensoorten zoetig smaakt en vaak ook iets nootachtigs heeft, zijn er ook verschillen. Sommigen smaken naar kastanjes, zoals de rikyû en de miyako, grijsgroene pompoenen met geeloranje vruchtvlees. En er zijn er ook die fruitig smaken, zoals de muscade de provence, een zalmrose platronde muskuspompoen met enorm geprononceerde lamellen. Ook lekker en fijn van smaak is de oranje ushi kuri waarvan je ook de schil kunt eten.

In de stevigheid en de structuur van pompoenen zit misschien nog wel meer verschil dan in de smaak. Sommige pompoenen hebben heel hard vruchtvlees en dat maakt het snijden ervan een hell of a job. Andere soorten zijn wat korrelig of juist heel fijn van structuur zoals de butternut bijvoorbeeld. De spaghetti pompoen is een buitenbeentje. Die heeft spaghettiachtige vezels die bij het bakken losraken door veelvuldig te roeren. Heel grappig. Gelukkig staan alle soorten bol van de vitamine A, bètacaroteen, kalium en vezels en kun je ze allemaal stomen, koken en bakken.

pompoen-stilleven

fotografie Annemarie Sabelis

Pompoen in de tuin

Pompoenen, of het nou winter of zomerpompoenen zijn, zijn trouwens dankbare planten in de tuin. Als ze op een fijn zonnig plekje staan in humusrijke grond groeien ze uitbundig en vereisen niet al te groene vingers. En je kunt de bloemen eten! Die zijn heerlijk als je ze vult met ricotta. Doe dat wel met mate, anders is er zo weinig te oogsten. Bovendien is de teelt van pompoen uitstekend te combineren met die van mais en bonen. Dat deden de indianen ook en wel met een hele goede reden. Pompoen bedekt met de bodem tegen onkruid en uitdroging en de mais dient als steunpilaar voor de bonen. Heel slim. Nu ik nog.

2 Comments

  1. Jeannette says

    Ik heb n flespompoen klaarstaan , heb je n leuk recept behalve de soep? gr Jeannette

    • Marieke Heeneman says

      Ha Jeannette, in stukjes van 2 bij 2 snijden, rijkelijk besprenkelen met olijfolie en wat zout, goed husselen en in de oven op 180 graden half uurtje bakken, 10 minuten voor het einde gesnipperd teentje knoflook er door mengen en wat verse tijm. Voilà!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *